Dag 731: Waarom lijkt Verantwoordelijkheid nemen voor onze Realiteit Tegen-Instinctief?

Deze blog is een verderzetting van Dag 730: Zonder zelf-verantwoordelijkheid is een Conflict nooit Echt Opgelost. Het ligt in onze aard om geen verantwoordelijkheid te nemen voor onze eigen reacties op anderen. Neem bijvoorbeeld een situatie zoals het voorbeeld dat ik in Dag 729: Hoe Communicatie Helpt met het Loslaten van een Reactie op een Ander besproken heb waarin ik mij in een moment bevond waarin ik mij verbaal aangevallen voelde door iemand die met frustratie en irritatie leek te reageren op iets dat ik tegen hen zei. Ik onderbrak deze persoon terwijl hij iets aan het uitleggen was en op sterke toon liet hij mij weten dat ik moet wachten tot hij uitgepraat is.

In dat moment reageerde ik automatisch met een gevoel van minderwaardigheid en gekwetstheid als een voorgeprogrammeerde reactie op de manier waarop hij zichzelf uitdrukte, hetgeen ik in mijn geest associeerde met herinneringen aan hoe bijvoorbeeld volwassenen en leerkrachten en familieleden zich uitdrukte tegenover mij toen ik klein was en hoe ik mij toen heel klein, minderwaardig en gekwetst voelde.

Het is in zulk 'n momenten waarin je op automatische manier reageert, bijvoorbeeld met ervaringen van je gekwetst voelen, dat het makkelijk is om in beschuldiging te gaan tegenover de persoon waar je je door gekwetst voelt en om te denken van 'ik voel mij zo omdat zij zich zo uitgedrukt hebben tegenover mij', waarin je jezelf ervan overtuigt dat zij volledig verantwoordelijk zijn van hoe jij je voelde bij hun uitdrukking. Zij zijn zogezegd de schuldige en de reden waarom jij je in dat moment gekwetst voelde. Dat is immers wat makkelijk gaat, om je eigen reacties te volgen en om mee te gaan met wat je eigen geest je vertelt en je doet voelen, hetgeen dus impliceert dat de ander en niet jij zelf verantwoordelijk is voor je reactie.

Heel wat moeilijker is om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de ganse situatie, en dit wel in het besef dat  je eigen reactie op de situatie in wezen voor het grootste deel gebaseerd was op en afkomstig was van je eigen herinneringen en ervaringen uit het verleden die jij in je geest hebt opgeslagen. Het lijkt haast tegen-instinctief om onszelf te zien en erkennen als volledig verantwoordelijk voor een situatie die in onze geest volledig de schuld van de ander lijkt te zijn, en om met andere woorden tegen het 'instinct' van onze geest in te gaan - namelijk onze gedachten, gevoelens en emotionele reacties.

Zelf-verantwoordelijkheid nemen kan dan ook enkel wanneer je een beter zicht en een meer uitgebreid perspectief hebt op de situatie. Als je bijvoorbeeld ten eerste beseft en inziet dat je reactie meer te maken had met de emotionele relatie die jij in jezelf gevormd hebt met je perceptie (!) van authoriteit dan met de persoon waar je op had gereageerd. En ten tweede zal je ook sneller inzien dat je eigen emotionele reactie een heel gelimiteerd zicht geeft op de situatie wanneer je inzicht begint te hebben in de persoon waar je op reageerde. Wanneer je bijvoorbeeld met hen gaat praten om erachter te komen waarom zij in feite zo sterk uit de hoek kwamen in dat moment.

En vaak zal je erachter komen dat het absoluut niets met jou persoonlijk te maken hadden. Zij voelde zich eigenlijk machteloos of hulpeloos in zichzelf in relatie tot de situatie waar ze over aan het praten waren. Ik kwam er bijvoorbeeld achter dat de persoon wiens uitdrukking ik ervoer als 'aanvallend' eigenlijk een ervaring van frustratie aan het opbouwen was geweest en die frustratie nu als het ware aan het loslaten was, als een het deksel dat van de ketel blaast. Hij was dus niet zozeer 'geïrriteerd' door mij, maar door zijn eigen interne ervaring van hulpeloosheid tegenover de situatie waar hij frustratie over had zitten opbouwen.

Eens ik dus begreep dat zijn frustratie niets met mij te maken had en eigenlijk afkomstig was van een ervaring van hulpeloosheid in hem, kon ik al snel mijn eigen reacties van minderwaardigheid, gekwetstheid en verontwaardiging tegenover hem loslaten. Zelf-verantwoordelijkheid bestaat dus in het ontwikkelen van inzicht in de werkelijkheid en daarin beseffen dat je eigen reacties in de meeste gevallen compleet ongegrond en irrelevant zijn.

Dag 541: Wat wil het Zeggen om te Leren? - Zelf-Ontwikkeling en het Sabotage-Mechanisme van ons Schoolsysteem

 Dag 541: Wat wil het Zeggen om te Leren?  

Zelf-Ontwikkeling en het Sabotage-Mechanisme van ons Schoolsysteem

De Zelf-Eerlijkheid Series

In deze blog zet ik dus verder in het proces van het benaderen en onderzoeken van de eigenaardige psychologische eigenschap van de mens in en als de menselijke geest om onze onzekerheden die gemanifesteerd zijn doorheen een proces van foutief leren in relatie tot onze omwereld te verbergen achter een masker van zelf-zekerheid waarin we meesters geworden zijn in het doen alsof we absolute zekerheid hebben in hoe we de wereld zien vanuit het standpunt van onze geest - en waarin we niet inzien of beseffen dat al wat we eigenlijk aan het doen zijn in en als het verkondigen of delen van onze meningen met andere mensen en het tentoonstellen van onze zogezegde zelf-zekerheid - is dat we in feite wanhopig op zoek zijn naar validatie van andere mensen in en als een interne staat van 'zeg me alsjeblieft wie ik ben en wat echt is! Geef me alsjeblief wat zekerheid!'

We zijn dan nu aanbeland bij het praktische proces van dit punt waarin we ten eerste onze persoonlijke interne en externe wereld onderzoeken om te zien hoe wij zelf precies in dit patroon participeren - opdat we kunnen begrijpen hoe dit patroon functioneert in onszelf en bijgevolg in staat zijn om oplossingen te bedenken om ervoor te zorgen dat volgende generaties behoedt worden van het uitleven van dit patroon en dus de kans krijgen om van deze wereld een betere plek te maken door hun interne standpunt te veranderen. Maar daarvoor moeten wij eerst als een levend voorbeeld staan en ons eigen interne standpunt veranderen. Hetgeen begint met zelf-onderzoek.

En, een fascinerende bemerking die opkwam bij mezelf wanneer ik dit punt onderzocht is dat wanneer ik kijk naar en onderzoek hoe het is dat ik doorheen mijn leven van specifieke mensen in mijn omgeving die instonden voor mijn opvoeding en leerprocess - dan kom ik tot de vaststelling dat ik vaak negatieve feedback gekregen heb in relatie tot dingen die ik deed. Ik bedoel, mijn ervaring was vaak dat ik eerder gereprimandeerd werd en aangewezen werd op mijn fouten op een belezende en beschuldigende manier dan dat ik aangespoord en gemotiveerd werd om beter te doen en beter te worden.

En het interessante hieraan is dat, ondanks het feit dat ik dit altijd had aangenomen als 'normaal' en dat ik zo ook de ervaring in mezelf van minderwaardigheid in relatie tot mijn eigen vaardigheden en capaciteiten en potentieel ben gaan aanvaarden als vanzelfsprekend - wanneer het aankomt op het ontwikkelen en voeden van een successvol leerproces is het nodig om eerst en vooral te aanvaarden en te beseffen dat het feit dat je iets moet 'leren', impliceert dat je geen voorkennis heb en geen vaardigheden of inzichten of eender welk punt van 'houvast' dat je zal ondersteunen of begeleiden terwijl je je leerproces bewandelt -- alles wat je tegenkomt en ziet en 'leert' is met andere woorden 'Nieuw'.

Dit is een belangrijk punt om te beseffen omdat, wanneer ik onderzocht waarom en hoe het was dat die specifieke mensen tijdens mijn kindertijd het feit dat ik fouten maakte benaderden met bestraffing, beschuldiging en vernedering - dan zie en besef ik dat zij dat inzicht leken te ontbraken -- het inzicht en besef dat een kind in en als zijn of haar leerproces uiteraard fouten zal maken omdat die fouten in wezen een inherent deel uitmaken van het leerproces zelf. En dat, fouten zijn niet iets 'negatief', in tegendeel, 'fouten maken' is een noodzakelijk iets waaruit je bijleert over hoe je het beste kan omgaan met je wereld en realiteit. Die 'fouten' zouden dus tegemoet getreden moeten worden met begrip, geduld en onvoorwaardelijke begeleiding - waarin de volwassene het leerproces van het kind met zachte hand in goede banen stuurt in de plaats van het met harde hand te begrenzen, af te bakenen en te limiteren door middel van bestraffing en vernedering.

Want, de gevolgen van die eigenaardige aanpak die trouwens zeer lange tijd door ons schoolsysteem gehandhaaft werd als zijnde hét stelsel ter opvoeding van het kind, is dat het kind niet meer durft bij te leren -- omdat het angst heeft om fouten te maken. En aangezien fouten maken een inherent deel uitmaakt van elk leerproces wil dit spijtig genoeg zeggen dat het kind zijn leerproces zal limiteren tot enkel het hoogstnodige, teneinde nooit meer fouten te maken in de ogen van de volwassene en als zodanig bestraffing en vernedering te kunnen vermijden.

Dit wordt dan de oorsprong en de voedingsbodem van de ontwikkeling van het patroon van het proberen te onderdrukken van onzekerheden met valse zekerheden. Met andere woorden, de onzekerheden in onszelf willen we niet onder ogen komen omdat dat impliceert dat we moeten bijleren hetgeen impliceert dat we fouten zullen maken. Hierdoor doen we dan liever alsof we niets meer moeten bijleren en alsof bijvoorbeeld al de kennis en informatie die we op school te verwerken krijgen, steek houdt, ook al is dat niet zo.

We kunnen dit patroon het beste herkennen in bijvoorbeeld - als ik naar mijn eigen kindertijd kijk - de neiging van kinderen om angst te hebben om vragen te stellen. Ik bedoel, een kind gaat zogezegd door een 'periode' waarin het alles wil weten en continu vragen stelt. Maar, kijk eens naar hoe snel die periode voorbij is. En waarom zou dat zijn? Omdat het uiteindelijk het 'vragen stellen' en dus zijn 'onzekerheid' in relatie tot zijn realiteit, begint te associeren met angst, met vernedering en bestraffing en ervaringen van minderwaardigheid. Dus gaat het uiteindelijk die onzekerheid, die vragen, beginnen onderdrukken in zichzelf - en al wat de leerkracht/volwassene zegt aanvaarden zonder die leerstof zelfs daadwerkelijk echt te willen of proberen begrijpen.

Dat is waar dan het 'onthouden' zijn intrede doet. Het 'onthouden' in en als hoe wij dingen 'bijleren' op school is door middel van als het ware het opslagen van allerhande kennis en informatie in onze geest, en het daar blijven vasthouden als in feite nutteloze, onpraktische kennis en informatie -- zodat we dan aan de leerkracht kunnen tonen dat we 'het weten', enkel en alleen om 'goede punten' te krijgen en dus bestraffing/vernedering te vermijden - maar we zijn al lang niet meer werkelijk geïnteresseert in het hoe of wat van al die kennis en informatie die we te verwerken krijgen omdat we angst hebben van onze eigen vragen, van onze eigen onzekerheid.